Poëzieproject Paul Celan

Todesfuga

door: Anneruth Wibaut

Toen ik het gedicht Todesfuga van Paul Celan tegenkwam, wist ik meteen dat ik hier iets mee wilde doen in het verlengde van de poëzievideo die ik vorig jaar voor 4 mei met Marten Janse maakte rond Leo Vroman. Het is een duo-voordracht geworden van de tekst die we naar het Nederlands gehaald hebben, tegen de achtergrond van de Haarlemse Lichtfabriek. Allebei hebben we ook een reactie geschreven in associatie met dit gedicht over een dramatische gebeurtenis in een concentratiekamp. Onze gedichen dragen we ook voor in de video.

Met dank aan Niki Jacobs van wie we haar uitvoering van de Mauthaussen Cyclus mochten gebruiken in de montage.

De video vind je hier: https://youtu.be/fJcSunFUPkQ.
Mijn gedicht schrijf ik hieronder:

BLOEDRODE MELK

ze stonden er nauw
geen graf in de wolken
geen ruimte voor lucht
de lijven geperst
in stikdonker duister
ze schreeuwden om adem
ze smachtten van dorst
nachtzwarte melk
kroop uit hun borsten
bijtend salpeter
droop van de muren
in lucht zonder lucht
tergend verstikken
een lang etmaal lang
puilende ogen
asgrauwe huid
de monden verkrampt
de zielen in scherven
hun borsten gesprongen
in bloedrode melk

je asgrauwe vel margarete
je bloedrode melk sulamith


Anneruth Wibaut

Witlichters zwaarwegers

Festivalbundel

door: Peer van den Hoven

De voorbereidingen voor het jaarlijkse poëziefestival waren vol aan de gang toen eind maart duidelijk werd dat alles afgelast moest worden. Geen festival dus, maar wel een bundel, samengesteld uit de inzendingen die al waren ingestuurd. En omdat we de deelnemende dichters om twee gedichten hadden gevraagd, bevat deze bundel uiteindelijk toch bijna honderd gedichten.

Het is een janusbundel, een bundel die op twee manieren gelezen kan worden. Hoewel zo’n bundel pas echt tot zijn recht komt in gedrukte vorm, is het effect op beeldscherm ook duidelijk en met enkele menukeuzen is het mogelijk om de pdf 180° te draaien. Afhankelijk van hoe je de bundel vasthoudt of ingesteld hebt, zijn alle zwaarwegers of alle witlichters leesbaar.

Er zijn nog drie dingen die opvallen aan de bundel. Allereerst staan alle gedichten op een rectozijde. Ten tweede is voor elke ingeruimd: beide gedichten staan dus naast spread dichter een elkaar. En ten derde staan alle dichters die gewoonlijk in het achterveld staan doordat hun achternaam begint met een letter aan het eind van het alfabet, nu ook eens een keer in de voorhoede.

Download de pdf hier. Tip: print de pdf bijvoorbeeld in Acrobat reader als: boek/booklet. Je hebt dan een A5-bundel in handen die je vanaf twee kanten kunt openslaan.

Tan-Renga, (korte) Japanse kettingbrief

Korte kettingbrief

door: Marten Janse

Het coronaviris sloot alle poëziepodia en al snel kwam iemand op de gedachte van een good oldfashioned kettingbrief. Goed idee, maar jammerlijk mislukt in de uitvoering omdat blijkbaar de vijver waarin gevist werd, te klein was voor een verspreidingsmodel met twintig genodigden per ronde.

Dus deden wij het anders. In de vorm van een wekelijkse Tan-Renga op onze Facebookpagina, een Japanse kettingbrief waarbij een dichter met twee regels van zeven lettergrepen (Renga) antwoordt op een Haiku van een andere dichter. De twist in het antwoord, waarmee de eerste dichter op het andere been wordt gezet, bepaalt het succes van de Tan-Renga.

De afgelopen maand verklonken Marten Janse - Mischa van Huystee - Grim Bouwmeester - Johanneke Kramer deze Japanse vorm van poëzie.

---

Het water stroomt snel
De koi karper verblijft stil
Stroom in zijn cellen

Wie heeft er zitten knoeien
met de aardlekschakelaar?

----

om in topvorm te blijven
schrijf ik elke dag
twee zware en vijf lichte

ik zend ze de wereld in
maar soms blijven ze drijven

----

in rood licht sleet hij nachten
waar liefde hem vond
zijn naam wordt nu gefluisterd

opdat men 't nooit vergeet:
de laatste kus was van hem

Anneruth Wibaut op de erebegraafplaats

Gesprek over vrede

door: Anneruth Wibaut

Toen dodenherdenking en bevrijdingsfeest nog niet door corona in quarantaine waren geplaatst, zou de Haarlemse Dichtlijn bijdragen aan het programma voor de Vredesweek. Van een gedeelte daarvan is nu een video-opname gemaakt.

Anneruth Wibaut schreef een dialoog met het vaak geciteerde gedicht Vrede van Leo Vroman, met de bekende regels: Kom vanavond met verhalen…. Zij antwoordt hem vanuit de tweede generatie, waaraan essentiële verhalen over oorlogsgruwelen niet verteld werden, en hoe de impact daarvan haar en hun leven beïnvloedt.

Beide gedichten worden in beurtzang voorgedragen door Marten Janse, met de voordracht van het gedicht van Leo Vroman, en Anneruth Wibaut met haar eigen tekst.

Klik hier voor de video.

Klik hier voor de integrale tekst.

Online open podium

Eerste online open podium

door: Marten Janse

Zo zag ons eerste online open podium eruit, een experiment dat voor herhaling vatbaar lijkt... -we gaan nog evalueren.

We gebruikten een gelicentieerde versie van Zoom. Deelnemers moesten zich vooraf aanmelden met hun mailadres. De gegevens voor toegang werden pas een uur voor tijd aan hen verstrekt. Het online podium had een unieke ID en wachtwoord. Na ontvangst in een virtuele wachtkamer werd iedereen een-voor-een handmatig binnengelaten. Na aanvang van het programma, was binnenkomen niet meer mogelijk.
Wij konden ons verhaal kwijt over hoe we de interactie met de dichters missen en zo op het idee zijn gekomen van een online open podium. Daarna hebben we ons in dit experiment beperkt tot één gedicht per persoon. Zonder pauze waren we in een klein uur klaar. Zoals verwacht traden er meer dichters van verder weg op dan we gewend zijn wanneer ons podium in Haarlem staat.

Feit is dat de kracht van de Haarlemse Dichtlijn zich toont in de verscheidenheid van dichters die er optreden. En dat is hiermee opnieuw bewezen. Dank aan alle deelnemers!

Athenaeum Haarlem

Dichters van de toekomst

door: Jessica Kroskinski

Op zondagmiddag 2 februari om 15:00 in de winkel: dichters uit het verleden, het heden maar vooral ook uit de toekomst! Met Anne-Fleur van der Heiden, Lucas Hirsch en Joni Zwart. Toegang is gratis, maar wel graag even aanmelden bij de boekhandel.

Joni Zwart is coach, vertaalster en organisator van evenementen. Zij stelde een bloemlezing van de mooiste gedichten van Herman Gorter samen: 'Zie je ik wou graag zijn jou'. Ze komt vertellen hoe een bloemlezer te werk gaat, wat de valkuilen zijn en waarom het werk van Gorter nog altijd actueel en toekomstbestendig is.

Lucas Hirsch is dichter en romanschrijver. Bij uitgeverij De Arbeiderspers verschenen vier poëziebundels van zijn hand, zijn roman verscheen bij In De Knipscheer. Elf februari verschijnt zijn nieuwe bundel 'Wu Wei eet een ei'. Op 2 februari leest hij een exclusief voorproefje voor uit deze bundel die het resultaat van jaren zelfonderzoek is.

Nadat ze in 2018 debuteerde als romanschrijver debuteert Anne-Fleur van der Heiden in 2020 opnieuw, maar nu als dichter. Ze leest voor uit het dan net verschenen 'Zaailingen' en zal met boekverkoper Robert Schuit in gesprek gaan over haar werk.

Boekhandel Blokker

Arno's Podium

door: Marten Janse

Sinds de uitbreiding van Boekhandel Blokker naar twee panden aan de Binnenweg, is er ruimte gecreëerd voor een intiem podium waar gasten worden ontvangen, geïnterviewd en uitgehoord. 'Arno's Podium' is een bestseller. Erik van Muiswinkel -bij de heropening- en Frits Spits -met zijn boek 'Alles lijkt zoals het was'- getuigen hiervan.

Zaterdag 1 februari, tijdens de PoëzieWeek, ontvangt hij hier vier Heemsteedse dichters: Cécile Masson, Marten Janse, Rogier Cornelisse, youngster Gijs Radix en de Turkse dichter S. Burnal Ozunan. De toegang is gratis en het begint om 15.00 uur. Wees welkom!

Vincent Elzinga

Dichters van dichtbij

door: Anneruth Wibaut

30 januari t/m 5 februari is het Week van de Poëzie. Om de poëzie te vieren organiseert de Haarlemse Dichtlijn i.s.m. de Kennemer Boekhandel zaterdag 1 februari 'Dichters van dichtbij'. Dichters uit de buurt komen uit eigen werk voorlezen rond het thema 'De toekomst is nu'. En er is een open podium! De muziek is in handen van het trio Van Maltha, Delèfre en Koek.

Willemien Spook, Jarl van Maltha, Leonore Hatt, Sjaak Vrugt, Riet van Schie, Peer van den Hoven, P.M. Delèfre en Anneruth Wibaut geven acte de présence. Laatstgenoemde presenteert de optredens. Muzikale omlijsting door het trio Van Maltha, Delèfre en Koek.

Wilt u ook een gedicht uit eigen werk voordragen -liefst rond het thema 'De toekomst is nu'-, geef u dan op bij de boekhandel of bij aanvang van het programma.

Datum: zaterdag 1 februari. Aanvang: 16:00 uur. Entree: vrij, maar wel graag even aanmelden bij de boekhandel.

Roberta Petzoldt

Open podium oktober

door: Hoss Wilstra

Vandaag weer de Haarlemse Dichtlijn, in Bar Wolkers, te Haarlem. Een betere locatie voor een literair podium, een poëziepodium, kun je je niet bedenken. Er waren veel terugkerende dichters. Voor mij was ik er twee jaar geleden voor de eerste keer. Kleine problemen met de microfoon werden opgelost door de gastperformer van vandaag. Roberta Petzoldt vertelde een interessant verhaal over haar weg naar waar ze nu staat. Het zijn van die mooie achtergrondverhalen, die net nog even iets meer vertellen. Dat noem ik van toegevoegde waarde. Haar performance is dat zeker.

Overigens waren alle dichters dat. Ook die niet de Cees Buddinghprijs gewonnen hebben. Conny Veenings die woorden verzamelt. Marlies van Ooijen waar iedereen stil van wordt en vergeet te klappen. Ik heb helaas niet alle namen, misschien komt dat nog. Riet van Schie over de man met de hoed en de dichter in zijn theater. Marten Janse, met 3 gevoelige gedichten, zo ook Anneruth Wibaut, maar dan over haar boek, haar beleving, ik luister Anneruth, ik luister.

Zelf deed ik zoals aangekondigd een verkorte versie van mijn programma, ik heb twee gedichten geschrapt, ik kon niet kiezen, dus vulde deze aan met een ander gedicht, die ik een uurtje vooraf uit mijn hoofd heb geleerd.

Verslag van een afscheid en een nieuw begin

door: Anneruth Wibaut

Toen ik zaterdag 28 september even na vieren bij de Kennemer Boekhandel binnen liep was het er stampvol, terwijl het feestje officieel pas een paar minuten oud was. Je kon wel zien hoe populair Rob Luckerhof en Faminda Breeuwsma zich gemaakt hebben in het dorp van de Kleverparkbuurt. Zij richtten de Kennemer Boekhandel op en maakten er, met hun staf van begeesterde boekverkopers, een KUUROORD VOOR DE ZIEL van, zoals Monika Joras het noemde. Iedereen was zo opgelucht toen bekend werd dat Vincent Elzinga het gaat voortzetten in de sfeer die we gewend zijn: kundig, gastvrij en altijd op de hoogte van wat er in boekenland te koop is. Auteurs als Nicolien Mizee en Otto de Kat stuurden briefjes met prijzende woorden, Monika Joras droeg vol vuur een lofzang voor en Rob dankte zijn trouwe klanten. Velen daarvan kent hij bij naam, te veel om ze allemaal te noemen. Ik mocht afsluiten en deed dat, mede namens de Haarlemse Dichtlijn, met een ode aan het geschreven en gedrukte woord. De collega’s van Atheneum en Blokker waren er, de winkeliers van het Kleverpark en mensen, heel veel mensen. Het was iets tussen een dorpsfeest en een reünie in, met al die buurtgenoten en boekenliefhebbers die geanimeerd met elkaar stonden te praten tussen de honderden kleurige kaften.

Vooraf eten bij Wolkers

door: Lieneke van der Veen

Voorafgaand aan het open podium dat om 20.00 uur start, eet de organisatie samen met de gasten van de avond. Heel gezellig en jij mag voor 15 euro ook aanschuiven! Hans Muis van Wolkers stelt het menu samen. Stuur een mailtje om te reserveren naar podia@haarlemsedichtlijn.nl -graag uiterlijk op de zaterdagochtend voorafgaande aan ons podium. Weet je welkom!